No ensino de linguas estranxeiras existen unha serie de institucións internacionais que traballan no proceso de ensinanza-aprendizaxe e máis concretamente na certificación de ditas linguas. Algunhas das institucións máis importantes as exporemos a continuación xunto cos enlaces das súas páxinas web oficiais correspondentes:
Nesta entrada imos centrarnos na primeira das anteriores; ALTE, e máis particularmente falaremos da definición que dita asociación fai do concepto de plurilingüismo, posto que consideramos que resulta esencial coñecer este termo e as súas implicacións de cara á docencia dunha lingua estranxeira.
ALTE é a Asociación de Examinadores de Linguas en Europa e o seu principal obxectivo é o de promover unha avaliación ecuánime e precisa da competencia lingüística en Europa e outros continentes. Fundouse no ano 1989 coa implicación da University of Cambridge e a Universidade de Salamanca e a súa misión é a de establecer estándares, apoiar a diversidade lingüística e maximizar o impacto positivo dos exames de certificación. Entre as actividades que desenvolve atopamos cursos de formación, foros e conferencias anuais. Ademais, na súa páxina web atopamos un recurso moi interesante que leva coma título: What is pluricultural assessment? sobre o que nos centraremos na presente entrada deste blog.
O plurilingüismo é un aspecto ao que tamén se fai referencia nas competencias do MCER, entendendo este como as capacidades que permiten a un aprendiz dunha ou varias linguas estranxeiras cambiar dunha lingua ou variedade a outra mediante a comprensión do contexto, a cultura, o uso de recursos paralingüísticos e a apreciación da relación entre as diferentes linguas. Todos estes aspectos resultan fundamentais no momento da aprendizaxe e polo tanto, os futuros docentes debemos saber apreciar a competencia comunicativa do alumnado en base ao enfoque plurilingüe; isto é, valorar como o estudantado se nutre de todas as experiencias e coñecementos lingüísticos da súa primeira lingua e doutras segundas linguas así como a interacción desas linguas entre si. Soamente así, o alumnado será quen de percorrer toda a súa bagaxe lingüística para dar sentido a un feito comunicativo na segunda lingua.
Dende esta perspectiva, a ensinanza-aprendizaxe da lingua ten un propósito maior cá do mero dominio lingüístico, cuxo modelo é ese "falante nativo ideal". O obxectivo é que o alumnado desenvolva un repertorio lingüístico onde exercite todas as destrezas lingüísticas.
Trasladar estas ideas ao campo da docencia implica que se establezan relacións entre as formas de proceder e a forma de comunicarse do aprendiz. Entendemos así que o alumnado plurinlingüe non só traballa as súas habilidades lingüísticas senón que ademais traballa a competencia intercultural. Deste xeito, ese ideal de falante nativo substitúese polo falante plurilingüe e intercultural, que é capaz de realizar tarefas e actividades e solventar diferentes problemáticas a través da interpretación e da tradución. Neste sentido, a linguaxe non verbal tamén xogaría un papel fundamental, isto é, a interpretación dos xestos, que tamén forman parte desa competencia intercultural.
Esta concepción evidencia unha clara necesidade de recoller nas propostas curriculares a competencia plurilingüe e pluricultural. Ademais, o Marco Común Europeo de Referencia propón a utilización do Portafolio Europeo das Linguas, fomentando que os aprendices poidan rexistrar as experiencias de aprendizaxe noutras linguas e documenten o seu progreso nesa competencia plurilingüe.
Dende a miña perspectiva persoal, os docentes de linguas estranxeiras debemos promover esta aprendizaxe plurilingüe, en primeiro lugar ampliando a nosa propia formación ao respecto co fin de integrar nas nosas clases estratexias de ensino que favorezan o desenvolvemento das citadas competencias e capacidades. Xa o dicía Carlomagno, emperador do Sacro Imperio Romano: "Ter unha segunda lingua é ter unha segunda alma". Nese sentido, os docentes non nativos contamos cunha vantaxe moi importante que é que podemos explicar a lingua estranxeira en base á nosa lingua nativa, o que nos permite establecer unhas estruturas e métodos de ensinanza en relación á lingua nai, podendo así facilitar o proceso de aprendizaxe do alumnado, que aprenderá mediante a correspondencia de termos, ideas e conceptos dende a súa propia lingua á lingua estranxeira.
En definitiva, para que todo isto pase da teoría á práctica educativa real é preciso a implicación das institucións mediante a diversificación da oferta de linguas e tamén que a práctica educativa docente fomente a interdisciplinariedade e a interacción de competencias.
Para pechar esta entrada, gustaríame compartir este vídeo da científica Lera Boroditsky que vén a falar de cómo as linguas poden moldear a nosa forma de pensar. Según Boroditsky a diversidade lingüística é esencial posto que nos revela o inxeniosa e flexible que é a mente humana, "quen de inventar non só un, senón 7000 universos cognitivos".
Hola Tania y enhorabuena por tus aportaciones!
ResponderEliminarNo pude resistirme a comentarte la entrada en cuanto vi que habías compartido el video de Lera Boroditsky sobre "Cómo la lengua moldea nuestra forma de pensar".
Es un video que ya había visto hace tiempo y me había impactado mucho el argumento que sostenía esta científica.
Partiendo de un enfoque totalmente innovador, me parece que sus aportaciones en cuanto a cómo modifica nuestra forma de pensar una lengua, es absolutamente magnifico.
Lo que más me impactó con la visión del video fueron los ejemplos que dio acerca de una población indígena de Cabo York y su forma de expresarse utilizando los puntos cardinales.
De hecho, cuando puso el ejemplo "oh mira hay una hormiga en tu pierna sudoeste" o en vez de decir hola preguntan "A qué lugar te diriges?", deja mucho sobre que reflexionar, sobre cómo diferentes poblaciones puedan transmitir pensamientos complejos aunque con sentido común, a través de formas distintas. La diversidad lingúistica nos deja entender hasta que punto el hombre puede llegar a ser ingenioso y como se hace imprescindible orientar las nuevas generaciones a la tolerancia hacia otras culturas, formas de hablar y por consiguiente formas de pensar. Te agradezco mucho que hayas compartido este video porque en realidad lo considero una pieza única. Nos enseña que el mundo es flexible, que las lenguas cambian a medida que evoluciona el hombre, y que los 7000 universos cognitivos que la mente humana ha creado igual son sólo el principio de un largo camino hacia la creación de nuevas lenguas que se modificarán, cambiarán y renovarán a lo largo de la vida humana.
Aconsejo a todo alumno y alumna que dedique 15 minutos de su tiempo para la visión de esta pieza maravillosa ya que Lera Boroditsky consigue darnos una visión totalmente completa e innovadora de un tema tan complejo.
Muchas gracias Tania!
Un abrazo
Sonia